Valkhof burcht door LieveVerschuier 1670

Lieve Verschuier : Nijmegen in 1670

Vrede van Nijmegen

1678 : Vrede van Nijmegen getekend

image  Nijmegen garnizoensstad

Door de ligging aan de grens van de Republiek

wordt Nijmegen een garnizoensstad.

Door de ligging aan de grens van de Republiek wordt Nijmegen een garnizoensstad.

In de 17e eeuw, ook wel Gouden eeuw genoemd, is Nijmegen een kleine stad. Met een trots verleden, maar onbelangrijk in vergelijking met de steden in het westen. In de winter verblijven er veel militairen. Dat brengt welvaart met zich mee, maar in 1635 halen de soldaten na hun jaarlijkse veldtocht ook de pest binnen de stadsmuren. Meer dan de helft van de bevolking bezwijkt.

Terwijl het westen welvarend wordt en haar militaire macht over zee uitbreidt, gaat in het zuiden en in het oosten de oorlog tegen de Spanjaarden gewoon door. Nijmegen wordt een garnizoensstad. Er is grote behoefte aan soldaten, die worden gerecruteerd uit het gewone volk. En er zijn nogal wat vrouwen die voor het beroep van soldaat kiezen. Pas in 1648 komt er een einde aan de tachtigjarige oorlog.

In het rampjaar 1672 slagen de Fransen er bijna in het hele land te veroveren. Ze bezetten Nijmegen en de stad lijkt reddeloos verloren. Maar het tij keert en dan is Nijmegen even het middelpunt van de wereld. Diplomaten uit heel Europa arriveren en nemen hun intrek in de deftigste huizen van de stad. Op 11 augustus 1678 kan de vrede tussen Frankrijk en de Republiek getekend worden. Later volgen de andere landen. De Vrede van Nijmegen wordt nog in verschillende West-Europese landen herdacht. Maar in Nederland lijkt de gebeurtenis vergeten te zijn, behalve in Nijmegen . In januari 2016 verschijnt Ochtendgave van A.F.Th. van der Heijden, geschreven in opdracht van de gemeente Nijmegen. Een roman over gebeurtenissen rondom het bezoek van de buitenlandse diplomaten aan Nijmegen in 1678.

Willem Hendrik van Oranje
Willem Hendrik op jonge leeftijd. In werkelijkheid was hij niet zo knap. Willem was klein van stuk met korte benen en een lange kromme neus. Historici die niets willen weten van zijn homoseksualiteit, beweren dat Willem zich vanwege zijn uiterlijk niet op zijn gemak voelde in vrouwelijk gezelschap...

Uit dankbaarheid voor zijn rol tijdens de oorlog geeft Nijmegen de jonge Willem Hendrik van Oranje (1650–1702) grote invloed op het stadbestuur. Willem is vaak in Nijmegen omdat het een belangrijke uitvalsbasis is voor zijn militaire operaties. Soms ontvangt hij hier ook buitenlandse gasten, voor wie hij de troepen laat paraderen. Nijmegen wil Willem Hendrik de nieuwe hertog van Gelre maken. Maar de provincies Holland en Zeeland verhinderen dat. Ze vinden dat hij dan te veel op een koning gaat lijken.

De jonge prins van Oranje krijgt weliswaar niet de hertogshoed, maar verwerft in 1688 de kroon van Engeland en wordt bekend als koning stadhouder Willem III. Aan het eind van de eeuw zingt men in Engeland openlijk spotliedjes over Willem III en zijn vriendschappen met mannen. In Nederland blijft het wat dat betreft stil.

Maar ook in Nijmegen zal er toch voorzichtig geroddeld zijn. Niet door burgemeester Willem Reijnders die eerst hofarts was van Willem en voor zijn diensten werd beloond met een mooie post in Nijmegen. Wel door gewone soldaten. En misschien kon men zich de verhalen herinneren van apotheker Pieter Boene die uit eigen ervaring vertelde over sodomie aan het Engelse hof…


Wist je dat...   In de 17e eeuw is het een stuk duidelijker wat sodomie inhoudt en hoe 'zondig' het is. Toch zijn er uit die tijd weinig processen tegen sodomieten bekend. De overheden hebben het nog te druk met de oorlog tegen Spanje en de rijke burgers houden zich vooral bezig met het vergaren van nog meer rijkdom. Na de Gouden eeuw is de glorietijd voorbij. Wanneer dan de handel terugloopt en de Republiek getroffen wordt door rampen als een overstroming of ziekte onder het vee, wordt opnieuw naar zondebokken gezocht. Zo verklaart men tegenwoordig het uitbreken van de grootscheepse sodomietenvervolging in 1730.

verder lezen