1970: Amsterdam Dodenherdenking

1970: Amsterdam Dodenherdenking

1980: ANDRA-affiche

1980: ANDRA-affiche actie Broerstraat

kranslegging namens lhbt-beweging

Eerbetoon namens Nijmeegse lhbt-ers

image   Verzwegen en bijna vergeten

Na de bevrijding in 1945 ging de onderdrukking van

homoseksuele mannen en vrouwen gewoon door.

Na de bevrijding in 1945 ging de onderdrukking van homoseksuele mannen en vrouwen gewoon door.

In Nijmegen wordt tijdens de Dodenherdenking op 4 mei een krans gelegd namens de lhbt-beweging. Deelname aan de Dodenherdenking is niet altijd vanzelfsprekend.

Begin mei is er in Nederland steevast discussie over de Dodenherdenking. Welke slachtoffers worden er op 4 mei genoemd, in welke volgorde en wie mag er bloemen leggen? De fotoreeks hierboven is van 1970. Leden van de Amsterdamse Jongeren Aktiegroepen Homoseksualiteit (AJAH) proberen tijdens de Nationale Dodenherdenking een krans te leggen bij het monument op de Dam. Volgens de organisatie had AJAH 'niet op tijd' verzoek ingediend voor deelname aan de plechtigheid. Hun eerbetoon aan 'overleden homofielen in de Duitse concentratiekampen' was niet welkom. De twee jongens werden hardhandig van de Dam verwijderd.

Na de bevrijding van de Duitse bezetter werd in Nederland de Duitse anti-homo verordening weliswaar ingetrokken, maar artikel 248bis van de zedelijkheidswet bleef van kracht. De homo-vijandige opvattingen van voor de oorlog waren niet veranderd. Criminalisering en discriminatie van homo's en lesbo's ging na 1945 gewoon door. In de jaren 50 en 60 was de homobeweging klein en ze had weinig invloed. Bijna niemand durfde in die tijd voor zijn of haar homoseksualiteit uit te komen.

ANDRA-sticker actie Broerstraat 3 mei 1980
ANDRA in actie tegen de grote verdwijntruc van historici. Klik om te vergroten.

De verschrikkingen die ook homo's en lesbo's in concentratiekampen moesten ondergaan zijn in de jaren na de oorlog lang genegeerd. De rol van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen in het verzet werd stelselmatig verzwegen. Die geschiedenis is herontdekt toen de lhbt-beweging in de jaren 70 en 80 zelf onderzoek ging doen.

Na verhitte discussie over het al dan niet dragen van roze driehoekjes tijdens de stille tocht, neemt in 1975 de Nijmeegse Flikker Fraksie voor het eerst deel aan de Dodenherdenking. Sindsdien is in Nijmegen ieder jaar een krans gelegd namens de lhbt-beweging.

Maar deelname van de roze beweging aan de Dodenherdenking is nooit vanzelfsprekend. Overheden vonden [en vinden] steeds weer redenen om de homovervolging tijdens WO II minder belangrijk te maken. Waarop de roze beweging opnieuw moet 'bewijzen' dat ook homo's en lesbo's vervolgd zijn door de nazi's.

In 1980 heeft de Nijmeegse homo-emancipatiegroep ANDRA genoeg van "de geschiedvervalsing" en organiseert op 3 mei een actie om een einde te maken aan "de grote verdwijntruc van historici".

Om over na te denken...    In 2017 is het Landelijk Comité 4/5 mei van mening dat lhbt-ers 'als groep niet vervolgd zijn' en ziet daarin een reden om homovervolging niet meer te noemen tijdens de Nationale Dodenherdenking. Zelfs in Regenbooggemeente Nijmegen wordt er in 2017 getornd aan herkenbare deelname vanuit de lhbt-beweging. COC mag alleen bloemen leggen aan het eind van de officiële plechtigheid op het Trajanusplein, samen met 'andere groeperingen'. Argument van de gemeente is, dat het opnoemen van alle organisaties teveel tijd in beslag neemt...

Verzetsmonument Trajanusplein Nijmegen
Het Nijmeegs verzetsmonument op het Trajanusplein na een Dodenherdenking.

opdrachten

   Wat bedoelde ANDRA met "geschiedvervalsing" en "de grote verdwijntruc van historici"?

   In 2017 besluit gemeente Nijmegen om bij de Dodenherdenking op het Trajanusplein de vervolging van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog niet meer apart te noemen. Wat vind jij van het argument dat de Gemeente gebruikt?

   Ga na hoe oud de mensen zijn die de oorlog zelf hebben meegemaakt. Wat is het verschil tussen herinneren en geschiedenis? Waarom is het juist nu zo belangrijk om ALLE vervolgden tijdens de Tweede Wereldoorlog recht te doen?

verder lezen