vrouw-man

mannen jagen en maken gereedschap

vrouw-man

vrouwen verzorgen kinderen en zieken

vrouw-man

grottekeningen in Spanje

image   vrouwen en mannen

Wie was jager en wie was verzamelaar,

wie zorgde er voor de kinderen?

Wie was jager en wie was verzamelaar, wie zorgde er voor de kinderen?

Archeologie vertelt ons over het verleden, maar vooral over onze eigen opvattingen.

Archeologie is pas sinds de 20e eeuw een echte wetenschap. Voor die tijd werden er wel opgravingen gedaan, maar was men vooral op zoek naar schatten. En archeologie was lang een hobby van rijke mannen. Vrouwen mochten in Europa tot ± 1880 niet studeren aan de universiteit en het stond hen niet vrij om verre reizen maken.

De archeologen uit de 19de eeuw interpreteerden ontdekkingen op een manier die paste in hun eigen wereldbeeld. Volgens hen gingen mannen op jacht of trokken ten strijde. Vrouwen bleven thuis om voor kinderen en zieken te zorgen en om eten te koken… Hoewel archeologie nu een echte wetenschap is die ook door vrouwen wordt beoefend, kom je zulke gedateerde interpretaties in het museum en op school nog vaak tegen.


Prehistoric Man Hunting Bears [Man uit de prehistorie jaagt op beren] van Emmanuel Benner, 1832.

De beroemde grotschilderingen in Spanje en Frankrijk zijn meer dan 40.000 jaar oud. Archeologen gingen er als vanzelfsprekend vanuit dat de schilderingen door mannen zijn gemaakt. Waarom zouden ze niet door vrouwen zijn gemaakt? Misschien is het toeval dat pas in de 21ste eeuw die mogelijkheid wordt onderzocht en de vraag voor het eerst wordt gesteld door een vrouwelijke archeoloog.

Antropologen bestuderen de gewoonten van andere culturen. Uit hun onderzoek blijkt dat er ook in de 21ste eeuw nogal wat volkeren zijn waar vader, moeder en hun kinderen niet samenwonen. Soms wonen vrouwen en kinderen samen in een huis en de mannen met elkaar in een ander huis. En niet alle mensen gaan op jacht of verzamelen voedsel. Er blijven altijd wel mannen en vrouwen thuis om voor elkaars kinderen te zorgen.

Misschien was in de prehistorie de arbeidsdeling flexibeler dan [westerse] archeologen 'normaal' vinden. Wie weet zorgde een hele groep voor de kleineren: mannen en vrouwen, samen met oudere kinderen, broers en zussen, oma's of opa's. En namen vrouwen de baby's die zij nog moesten voeden gewoon mee als ze voedsel gingen zoeken of het land bewerkten. En waarom zouden ze niet op jacht gaan of ten strijde trekken?

Om over na te denken...   Archeologie is ook het interpreteren van vondsten. Met verkeerde interpretatie kun je geschiedenis 'maken'. Zegt bijvoorbeeld een Keltische munt, opgebaggerd uit de Waal, iets over de aanwezigheid van Germaanse stammen in Nijmegen en omgeving? De munt kan daar terecht zijn gekomen, omdat een verzamelaarster in de 20e eeuw de munt in een weiland langs de rivier heeft verloren.


Het team van vrouwelijke speleologen dat in 2013 de grote ontdekking deed. Deze powergirls moesten "ervaring hebben in paleontologie en archeologie. Bereid zijn om alles te laten vallen en binnen een maand in Zuid-Afrika zijn. Bij voorkeur mager en klein zijn. Geen last hebben van claustrofobie. Fit zijn en ervaring hebben met klimmen". Klik om te vergroten. Foto: University of Witwatersrand.

opdrachten

   Het schilderij uit 1832 van Emmanuel Benner kreeg de titel: Man uit de prehistorie jaagt op beren. Welke titel zou jij aan dit schilderij geven?

   Stel, jij gooit morgen een blikje op straat. Het wordt over 500 jaar uit zee opgevist, omdat Nederland dan onder de zeespiegel is verdwenen. Zullen wetenschappers concluderen dat de inhoud van het blikje door een zeeman is opgedronken? Bedenk zelf een paar van dit soort voorbeelden.

   In november 2013 werden in de Rising Star grotten in Zuid-Afrika overblijfselen gevonden van een onbekende mensensoort die zo'n 3 miljoen jaar geleden op aarde leefde. De ontdekking was wereldnieuws. Het team dat de ontdekking deed, bestond uit vrouwelijke wetenschappers. Hoe zouden zij deze archeolgische mega-vondst interpreteren?

verder lezen